HABER DETAYI | Dogan Presse - doganpresse.org 



Kişisel sağlık verilerinin SGK tarafından paylaşılması durduruldu!

Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından 2015 yılında yürürlüğe sokulmuş olan Sosyal Güvenlik Kurumu Verilerinin Kullanımına, Paylaşılmasına ve Korunmasına İlişkin Usul ve Esaslar’ın tamamının yürütmesi durduruldu.

Bu Usul ve Esaslar’la, kişilerin sağlık hizmetine erişebilmesi için zorunlu olarak vermek zorunda kaldığı bilgiler ile sağlık hizmetinden yararlanma sürecinde kişiden elde edilen ya da teşhis ve tedavi süreçlerinde ortaya çıkan bilgilerin Kurum içinde kimler tarafından görülebileceğinin yanı sıra Kurum dışında kimlerle paylaşılacağı da tanımlanmaktaydı.

Türk Tabipleri Birliği tarafından, düzenlemenin iptali için Danıştay’da dava açılmıştı. Bu davada; herkesi ilgilendiren kurallar içermesi sebebiyle Resmi Gazete yayınlanması gerektiği, kişisel sağlık verilerinin paylaşılmasına ilişkin olarak yasalarla izin verilen çerçeveyi de aşan kurallar getirdiği, üstelik kimi paylaşımlarda herhangi bir anonimleştirme de öngörmediği gibi sebeplerle Usul ve Esasların hukuka aykırılığı belirtilmişti.

Danıştay 10. Daire tarafından 14.03.2017 tarihinde verilen kararla, Usul ve Esaslar’ın yürürlüğe girebilmesi için Resmi Gazete’de yayımlanması gerektiği belirtilerek yürütmesi durduruldu. Usule ilişkin sakatlık bulunduğundan, düzenlemenin esasına/içeriğine ilişkin ayrıca bir değerlendirme yapılmadı.

Karara SGK tarafından itiraz edilmesi halinde, değerlendirme İdari Dava Daireleri Kurulu tarafından yapılacaktır. Ancak itiraz edilmesi Karar’ın uygulanmasını durdurmamaktadır.

Sosyal Güvenlik Kurumu Kanununun 35. maddesine göre SGK, anonimleştirilmemiş sağlık verilerini, kamu kurum ve kuruluşları da dahil olmak üzere, hiç kimse ile paylaşamaz. Sosyal Güvenlik Kurumu Verilerinin Kullanımına, Paylaşılmasına ve Korunmasına İlişkin Usul ve Esaslar ile veri paylaşımında hukuka aykırı olarak tanımlanan esnekliğin derhal durdurulması gereklidir.

24 Nisan 2017

Kaynak: Türk Tabipler Birliği

Dava dilekçesi


Yürütmenin durdurulması ile duruşma istemlidir

DANIŞTAY BAŞKANLIĞI’NA,

DAVACI :Türk Tabipleri Birliği
Şehit Daniş Tunalıgil Sokak No:2 Kat 4 Demirtepe Ankara
VEKİLİ :Av.Mustafa GÜLER (Ankara Barosu - 10568)
Strazburg Cad. 28/28 Sıhhiye/Ankara
Tel: 0312 229 7130 – 230 0677 – 230 4638 - 0532 490 5981

DAVALI :Sosyal Güvenlik Kurumu – Balgat/Ankara
T.KONUSU :Sosyal Güvenlik Kurumu Yönetim Kurulu’nun 9.7.2015 tarih ve 263 sayılı Yönetim Kurulu Kararı eki olarak çıkartılan Sosyal Güvenlik Kurumu Verilerinin Kullanımına, Paylaşılmasına ve Korunmasına İlişkin Usul ve Esaslar’ın yürütmesinin durdurulması ve iptali ile incelemenin duruşmalı olarak yapılması istemidir.

ÖĞRENME TARİHİ:4/8/2015

AÇIKLAMALAR
SGK Yönetim Kurulu 9.7.2015 tarihli Yönetim Kurulu Kararı ile Sosyal Güvenlik Kurumu Verilerinin Kullanımına, Paylaşılmasına ve Korunmasına İlişkin Usul ve Esaslar’ı kabul ederek yürürlüğe koymuştur.
Bu düzenleme ile Sosyal Güvenlik Kurumu, kişilerin sağlık hizmetine erişebilmesi için zorunlu olarak vermek zorunda kaldığı bilgiler ile sağlık hizmetinden yararlanma sürecinde kişiden elde edilen ya da teşhis ve tedavi süreçlerinde ortaya çıkan bilgilerin Kurum içinde kimler tarafından görülebileceğinin yanı sıra Kurum dışında kimlerle paylaşılacağı da tanımlanmıştır.

Ancak söz konusu Usul ve Esaslar, aşağıda açıklanacağı üzere, 6645 sayılı Torba Yasa ile 5502 sayılı Kurum Yasasına eklenen hükmün uygulama kurallarını gösterir gibi görünmekle birlikte söz konusu yasal düzenlemeyi önemli ölçüde aşan hükümler içermektedir.

Kişisel veriler ve bunlar içinde yer alan ancak niteliği gereği hassas veri olarak kabul edilen sağlık bilgilerinin toplanması, işlenmesi ve paylaşılmasına ilişkin kuralları içeren düzenleme olması bakımından çok önemli bir düzenleme olmasına karşın Usul ve Esaslar başlığıyla çıkartılan, ülkenin her bir ferdini ilgilendirmesine karşın Resmi Gazete’de yayınlanmasına bile gerek görülmeyen bu düzenleme aşağıda belirtilecek nedenlerle usul ve esas bakımından hukuka aykırıdır.

A-KİŞİSEL VERİLERİN ÖNEMİ

Sosyal Güvenlik Kurumunun ülkemizdeki herkesi bir biçimde kapsadığı düşünüldüğünde dava konusu Usul ve Esaslar ile herkesin en mahrem kişisel bilgilerinin de içinde olduğu veri kümesini ilgilendiren çok önemli bir düzenleme yapılmıştır.

Aşağıda öncelikle kişisel veri ile ilgili bir takım açıklamalar yapıldıktan sonra Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesinin bu alandaki kimi kararları paylaşılarak kişisel verilerin önemi vurgulanacaktır.
Kişisel veri, belirli veya kimliği belirlenebilir gerçek ve tüzel kişilere ilişkin bütün bilgiler olarak tanımlanabilir.

Kişinin yalnızca özel yaşamı hakkındaki değil, ekonomik ve mesleki bilgileri dahil, onun bütün bilgilerini içeren kişisel veri; özünde bireyin kimliğini ortaya çıkartan, bir kişiyi belirli kılan ve karakterize eden verilerdir. Kişinin adı, adresi, doğum tarihi, medeni hali, tabiiyeti, mesleği, görüntüsü, kanaatleri, fotoğrafı, e-posta adresi, banka bilgileri, kimlik, emeklilik, kurum sicili ve vergi numarası, parmak izi, eğitim bilgileri, sağlık verileri, telefon mesajları, telefon rehberi, mail veya facebook ve tweeter gibi sosyal paylaşım sitelerinde yazdığı veya paylaştığı yazı, fotoğraf, ses veya görüntü kayıtları kişisel verileri olarak belirtilmektedir.

1
Kişisel veri olarak kabul edilen bu bilgilerden sağlık bilgileriyle ilgili olan verileri de içeren bir kısmı, diğerlerine göre kişilik haklarının korunması bakımından çok daha özellikli bir korumaya tabi tutulması gerektiği kabul edilmiştir. Hassas veriler Kişisel Nitelikteki Verilerin Otomatik İşleme Tabi Tutulması Karşısında Şahısların Korunmasına Dair Sözleşme’nin “Özellikli veri kategorileri” başlıklı 6. maddesinde ayrıca ifade edilmiş olup, bu verilerin işlenmeleri kural olarak yasaktır:
“İç hukukta uygun güvenceler sağlanmadıkça, ırk menşeini, politik düşünceleri, dini veya diğer inançları ortaya koyan kişisel nitelikteki verilerle sağlık veya cinsel yaşamla ilgili kişisel nitelikteki veriler ve ceza mahkumiyetleri, otomatik bilgi işlemine tâbi tutulamazlar.”

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin "Özel Hayatın ve Aile Hayatının Korunması" başlıklı 8. maddesinde, herkesin özel ve aile yaşamına, konutuna ve haberleşmesine saygı gösterilmesi hakkına sahip olduğu, Birleşmiş Milletler Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesinin "Mahremiyet Hakkı" başlıklı 17. maddesinde de, hiç kimsenin özel ve aile yaşamına, konutuna veya haberleşmesine keyfi veya hukuka aykırı olarak müdahale edilemeyeceği; onuru veya itibarının hukuka aykırı saldırılara maruz bırakılamayacağına, herkesin bu tür saldırılara veya müdahalelere karsı hukuk tarafından korunma hakkına sahip olduğu belirtilmiştir.

İnsan Hakları ve Biyotıp Sözleşmesinin Özel Yaşam ve Bilgi Edinme Hakkı başlıklı 10 uncu maddesinde de kişisel bilgilerin korunmasına “Herkes, kendi sağlığı hususundaki bilgilerle ilgili olarak, özel yaşamına saygı gösterilmesi hakkına sahiptir.” ifadesiyle yer verilmiştir.

Bütün bu uluslararası belgelerin yanı sıra Anayasamızın "Özel Hayatın Gizliliği" başlıklı 20. maddesinin 3. fıkrasında da kişisel verilerin korunmasına ilişkin bir takım ölçütler belirlendikten sonra; kişisel verilerin temel hak ve özgürlükler ile yakın bağı gözetilerek bu alandaki kuralların da yasayla konulması gerektiği emredici biçimde düzenlenmiştir:

“Herkes, kendisiyle ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına sahiptir. Bu hak; kişinin kendisiyle ilgili kişisel veriler hakkında bilgilendirilme, bu verilere erişme, bunların düzeltilmesini veya silinmesini talep etme ve amaçları doğrultusunda kullanılıp kullanılmadığını öğrenmeyi de kapsar. Kişisel veriler, ancak kanunda öngörülen hallerde veya kişinin açık rızasıyla işlenebilir. Kişisel verilerin korunmasına ilişkin esas ve usuller kanunla düzenlenir.”

Bu konudaki Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarına baktığımızda; AİHM gündemine gelen farklı ülke uygulamalarında, kişisel sağlık verilerinin AİHS’nin 8. maddesi ile koruma altına alındığının vurgulandığını görmekteyiz. Bu tür verilerin nasıl, hangi amaçla, nasıl bir yöntemle toplanacağına dair temel ölçüt ise kanunla yapılacak açık bir düzenlemenin zorunluluğunun yanı sıra açıkça kamu yararı ve kamu güvenliğinin temel amaç olması ve bunlar ile uygulamanın örtüştürülmesidir. Dolayısıyla uygulamanın sadece “kamu yararı” için yapıldığının açıklanması yeterli görülmemekte işlem ile amacın nasıl birleştirildiğinin net bir biçimde belirtilmesi gerekmektedir.

AİHM’nin 4.12.2008 günlü S. Marper/Birleşik Krallık kararında, kişilerin kan, doku örneklerinin amacı dışında kullanılması özel hayatın ve mahremiyetin korunmasının ihlali olarak değerlendirilmiştir. Yine Mahkemenin 25.2.1997 günlü Z/Finlandiya kararında kişisel sağlık verilerine ilişkin düzenlemelerin öngörülebilir ölçütler içermesi gerektiği vurgulanmıştır.

AİHM bir başka kararında da, hangi koşullar altında, hangi amaçla, ne kadar süreyle kamu otoritelerinin özel hayatla ilgili bilgileri saklayacağı ve kullanacağının belirsizliğini, istismarlara karşı hiçbir önlem alınmamasını, kötüye kullanımı engellemeye yönelik etkili denetim mekanizmalarının öngörülmemesini ve verilerin değerlendirilmesine ilişkin hukuki sınırlar çizilmemesini, AİHS'nin 8. maddesinin ve 13. maddesinin ihlali olarak görmüştür.

2
Anayasa Mahkemesi de bir takım kararlarında AİHM karalarına da atıf yapmakta, anılan kararlardaki yaklaşıma işaret etmekte ve nihayet Anayasamızın 20. Maddesine göre denetim yaparak iptal kararları vermektedir.
Kişisel verilerin önemi, değeri ve korunması için yapılması gerekenler; 1.1.2015 tarih ve 29223 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2.10.2014 tarih ve 2014/149 E. 2014/151 K. sayılı Anayasa Mahkemesi kararında ortaya konulmuştur3. Buna göre;
“Anayasa'nın 20. maddesinin ilk fıkrasında, herkesin, özel hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahip olduğu, özel hayatın ve aile hayatının gizliliğine dokunulamayacağı belirtilmiş; son fıkrasında da "Herkes, kendisiyle ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına sahiptir. Bu hak; kişinin kendisiyle ilgili kişisel veriler hakkında bilgilendirilme, bu verilere erişme, bunların düzeltilmesini veya silinmesini talep etme ve amaçları doğrultusunda kullanılıp kullanılmadığını öğrenmeyi de kapsar. Kişisel veriler, ancak kanunda öngörülen hallerde veya kişinin açık rızasıyla işlenebilir. Kişisel verilerin korunmasına ilişkin esas ve usuller kanunla düzenlenir." denilerek kişisel verilerin korunması, özel hayatın gizliliğinin korunması kapsamında güvenceye kavuşturulmuştur.

Kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına sağlanan anayasal güvencenin yaşama geçirilebilmesi için, bu hakkı ilgilendiren yasal düzenlemelerin, açık, anlaşılabilir ve kişilerin söz konusu haklarını kullanabilmelerine elverişli olması gerekir. Ancak böyle bir düzenleme ile kişilerin özel hayatlarını ilgilendiren veri, bilgi ve belgelerin resmi makamların keyfi müdahalelerine karşı korunması olanaklı hâle getirilebilir.
Anayasa'nın 13. maddesinde, temel hak ve hürriyetlerin, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasa'nın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabileceği, bu sınırlamaların Anayasa'nın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamayacağı belirtilmiştir.

Çağdaş demokrasiler, temel hak ve özgürlüklerin en geniş ölçüde sağlanıp güvence altına alındığı rejimlerdir. Temel hak ve özgürlükleri büyük ölçüde kısıtlayan ve kullanılamaz hâle getiren sınırlamalar hakkın özüne dokunur. Temel hak ve özgürlüklere getirilen sınırlamaların yalnız ölçüsü değil, koşulları, nedeni, yöntemi, kısıtlamaya karşı öngörülen kanun yolları gibi güvenceler hep demokratik toplum düzeni kavramı içinde değerlendirilmelidir. Bu nedenle, temel hak ve özgürlükler, istisnai olarak ve ancak özüne dokunmamak koşuluyla demokratik toplum düzeninin gerekleri için zorunlu olduğu ölçüde ve ancak kanunla sınırlandırılabilirler.
Özel hayatın korunması her şeyden önce bu hayatın gizliliğinin korunması, başkalarının gözleri önüne serilmemesi demektir. Kişinin özel hayatında yaşananların, yalnız kendisi veya kendisinin bilmesini istediği kimseler tarafından bilinmesini isteme hakkı, kişinin temel haklarından biridir ve bu niteliği nedeniyle insan haklarına ilişkin beyanname ve sözleşmelerde yer almış, tüm demokratik ülkelerin mevzuatlarında açıkça belirlenen istisnalar dışında devlete, topluma ve diğer kişilere karşı korunmuştur.

Nitekim, İnsan Hakları Evrensel Bildirisi'nin 12. maddesinde "Hiç kimse özel hayatı, ailesi, konutu veya yazışması konusunda, keyfî karışmalara, şeref ve şöhretine karşı saldırılara maruz bırakılamaz. Herkesin bu saldırı ve karışmalara karşı yasa ile korunmaya hakkı vardır."; Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 8. maddesinde de, "1. Herkes özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesi hakkına sahiptir; 2. Bu hakkın kullanılmasında bir kamu otoritesi tarafından müdahale, demokratik bir toplumda ancak ulusal güvenlik, kamu güvenliği, ülkenin ekonomik refahı, dirlik ve düzenliğin korunması, suç işlenmesinin önlenmesi, sağlığın ve ahlâkın veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması için zorunlu olan ölçüde ve yasayla öngörülmüş olmak koşuluyla söz konusu olabilir." denilerek özel yaşamın dokunulmazlığı sağlanmıştır.

(…)AİHM kararlarında da belirtildiği gibi, özel hayat bütün unsurlarıyla tanımlanamayacak kadar geniş bir kavram olup devletin yetkili temsilcileri tarafından ilgililer hakkında rızası olmaksızın bilgi toplamasının her zaman söz konusu kişinin özel hayatını ilgilendireceği kuşkusuzdur.

(…)Anayasa'nın 20. maddesi, kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına sağlanan anayasal güvenceyi, kişisel verilerin ancak kanunda öngörülen hâllerde veya kişinin açık rızasıyla işlenebileceği şeklinde belirtmiştir. Dolayısıyla bu hakkı ilgilendiren yasal düzenlemelerin, çerçevesi çizilmiş, açık, anlaşılabilir, kişilerin söz konusu haklarını kullanabilmelerine elverişli ve özel hayatlarını ilgilendiren veri, bilgi ve belgelerin resmi makamların keyfi müdahalelerine karşı korunmasını olanaklı hâle getirmesi gerekmektedir.”

Anayasa Mahkemesi, başka kararlarında olduğu gibi bu kararında da kişisel sağlık verilerinin toplanabilmesi için buna açıkça izin veren, kişinin açık rızasını arayan ve kişilerin kendi verilerini yönetebilmelerine olanak sağlayan yasal düzenleme yapılması gerektiğini ifade etmektedir.

Anayasa Mahkemesi, Türkiye İstatistik Kanunuyla ilgili bir kararında da, istenecek bilgilerin kapsam ya da sınırlarının belirsizliğinin, bireyi İdare'ye karşı korumasız bıraktığını, bunun da Anayasa'nın özel hayatın gizliliğini koruyan hükümlerine aykırı olduğunu tespit etmiştir.

4
Anayasa Mahkemesi, dava konusu Usul ve Esaslar ile benzer nitelikte olan Genel Sağlık Sigortası Verilerinin Güvenliği ve Paylaşımına İlişkin Yönetmeliğin bazı hükümlerinin iptali istemiyle açılan davada Danıştay 15. Daire tarafından yapılan bir başvuru üzerine Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Yasasının 78. Maddesine eklenen kurallarla kişisel verilerin işlenmesi ve paylaşılmasına ilişkin olarak SGK’ya yetki veren düzenlemeyle ilgili verdiği yeni bir kararında da aşağıdaki gerekçeyle kısmen iptal kararı vermiştir:

“Kanun'un 78. maddesinin ikinci fıkrasının birinci cümlesinde, genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişinin sağlık bilgilerinin gizliliğinin esas olduğu ifade edildikten sonra, itiraz konusu ikinci cümlesinde, sağlık bilgilerinin ne şekilde korunacağının ve ulusal güvenlik nedeniyle sağlık bilgisi paylaşıma açılmayacak kişilerin tespitinin ilgili bakanlıkların önerisi üzerine Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca tespit edileceği; 5754 sayılı Kanun'un 66. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendiyle eklenen itiraz konusu son cümlesinde ise bu kişi ve grupların sağlık bilgilerinin nasıl tutulacağının ilgili kuruluşların görüşleri alınarak hazırlanacak yönetmelik ile düzenleneceği hüküm altına alınmıştır.

Kişisel veri kavramı, belirli veya kimliği belirlenebilir olmak şartıyla, bir kişiye ilişkin bütün bilgileri ifade etmektedir. Bu bağlamda adı, soyadı, doğum tarihi ve doğum yeri gibi bireyin sadece kimliğini ortaya koyan bilgiler değil; telefon numarası, motorlu taşıt plakası, sosyal güvenlik numarası, pasaport numarası, özgeçmiş, resim, görüntü ve ses kayıtları, parmak izleri, IP adresi, e-posta adresi, hobiler, tercihler, etkileşimde bulunulan kişiler, grup üyelikleri, aile bilgileri, sağlık bilgileri gibi kişiyi doğrudan veya dolaylı olarak belirlenebilir kılan tüm veriler kişisel veri kapsamındadır. Kişinin bedensel ya da zihinsel sağlığına ilişkin kayıt edilmiş bilgilerinin tamamından oluşan sağlık bilgileri, aralarında bireyin ırk, siyasî düşünce, felsefî inanç, din, mezhep veya diğer inançları, dernek, vakıf ve sendika üyeliği, özel yaşamları ve her türlü mahkûmiyetleri ile ilgili verilerin de bulunduğu "hassas" veya "özel niteliği olan" kişisel veriler kategorisinde yer almakta olup, bu yönüyle özel bir öneme sahiptir.

Kişisel verilerin korunması hakkı, kişinin insan onurunun korunmasının ve kişiliğini serbestçe geliştirebilmesi hakkının özel bir biçimi olarak, bireyin hak ve özgürlüklerini kişisel verilerin işlenmesi sırasında korumayı amaçlamaktadır. Bilişim teknolojilerindeki gelişmeler sonucunda, geleneksel yöntemlerle mümkün olmayan çok sayıda verinin toplanabilmesi; daha önce birbirinden ilişkisiz şekilde tutulan pek çok verinin merkezi olarak bir araya getirilebilmesi; verilerin, veri eşleştirme ve veri madenciliği gibi ileri teknolojik imkânlarla analize tabi tutulmak suretiyle, veriden yeni veriler üretme kapasitesinin artması; verilere erişim ve veri transferinin kolaylaşması; kişisel verilerin ticari işletmeler için kıymetli bir varlık niteliği kazanması neticesinde, özel sektör unsurlarınca yaratılan risklerin daha yaygın ve önemli boyutlara ulaşması ve terör ve suç örgütlerinin kişisel verileri ele geçirme yönündeki faaliyetlerinin artması gibi etkenler, günümüzde kişisel verilerin en üst seviyede korunmasını zorunlu kılmaktadır. Bu bağlamda Anayasa'nın 20. maddesinin üçüncü fıkrasının son cümlesinde,"Kişisel verilerin korunmasına ilişkin esas ve usuller kanunla düzenlenir," hükmüne yer verilerek kişisel verilerin korunması hakkı anayasal güvenceye bağlanmış ve bu şekilde kamu makamlarının keyfi müdahalelerine karşı koruma altına alınmıştır.

Yasama yetkisinin devredilemezliği ilkesi gereğince, Anayasa'nın açıkça kanunla düzenlenmesini öngördüğü konularda yürütme organına doğrudan ve ilk elden düzenleyici işlem yapma yetkisi verilemez. Kurumun faaliyet alanı kapsamında elde ettiği sağlık bilgilerinin korunması, paylaşılması ve tutulmasına yönelik usul ve esasları belirleme yetkisini Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına veren itiraz konusu kurallar, Anayasa'nın 20. maddesinde öngörülen kişisel verilerin korunmasına ilişkin usul ve esasların ancak kanunla düzenlenebileceğine ilişkin güvenceye aykırıdır. 5
Anayasa Mahkemesinin, Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Sağlık Bakanlığına kişisel veri toplama, işleme ve paylaşma yetkisi veren 47. maddesinin ilk üç fıkrasının iptaline ilişkin karar gerekçesi de –maddenin ilk fıkrasına ilişkin gerekçeye katılmamakla birlikte- sonucu itibariyle bu alandaki, kişisel verilerin açık yasal dayanak bulunmadan ve bireylerin açık rızası olmadan toplanamayacağına ilişkin içtihadı pekiştiren bir karardır:

“90. Anayasa'nın 20. maddesinin ilk fıkrasında, herkesin, özel hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahip olduğu, özel hayatın ve aile hayatının gizliliğine dokunulamayacağı belirtilmiş; son fıkrasında da "Herkes, kendisiyle ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına sahiptir. Bu hak; kişinin kendisiyle ilgili kişisel veriler hakkında bilgilendirilme, bu verilere erişme, bunların düzeltilmesini veya silinmesini talep etme ve amaçları doğrultusunda kullanılıp kullanılmadığını öğrenmeyi de kapsar. Kişisel veriler, ancak kanunda öngörülen hallerde veya kişinin açık rızasıyla işlenebilir. Kişisel verilerin korunmasına ilişkin esas ve usuller kanunla düzenlenir.'" denilerek kişisel verilerin korunması, özel hayatın gizliliğinin korunması kapsamında güvenceye kavuşturulmuştur.

91. Kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına sağlanan anayasal güvencenin yaşama geçirilebilmesi için, bu hakkı ilgilendiren yasal düzenlemelerin, açık, anlaşılabilir ve kişilerin söz konusu haklarını kullanabilmelerine elverişli olması gerekir. Ancak böyle bir düzenleme ile kişilerin özel hayatlarını ilgilendiren veri, bilgi ve belgelerin keyfi müdahalelere karşı korunması olanaklı hâle getirilebilir.
92. Anayasa'nın 13. maddesinde, temel hak ve hürriyetlerin, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasa'nın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabileceği, bu sınırlamaların Anayasa'nın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamayacağı belirtilmiştir.

93. Anayasal açıdan dokunulamayacak öz, her temel hak ve özgürlük açısından farklılık göstermekle birlikte kanunla getirilen sınırlamanın hakkın özüne dokunmadığının kabulü için temel hakların kullanılmasını ciddi surette güçleştirip, amacına ulaşmasına engel olmaması ve etkisini ortadan kaldırıcı bir nitelik taşımaması gerekir.

94. Ölçülülük ise amaç ve araç arasında hakkaniyete uygun bir dengenin bulunması gereğini ifade eder. Ölçülülük, aynı zamanda yasal önlemin sınırlama amacına ulaşmaya elverişli olmasını, amaç ve aracın ölçülü bir oranı kapsamasını ve sınırlayıcı önlemin demokratik toplum düzeni bakımından zorunluluk taşımasını da içeren bir ilkedir.

95. Anayasa'nın 20. maddesinin gerekçesinde de belirtildiği üzere özel hayatın korunması her şeyden önce bu hayatın gizliliğinin korunması, başkalarının gözleri önüne serilmemesi demektir. Kişinin özel hayatında yaşananların, yalnız kendisi veya kendisinin rıza gösterdiği kimseler tarafından bilinmesini isteme hakkı, kişinin temel haklarından biridir ve bu niteliği nedeniyle insan haklarına ilişkin beyanname ve sözleşmelerde yer almış, tüm demokratik ülkelerin mevzuatlarında açıkça belirlenen istisnalar dışında devlete, topluma ve diğer kişilere karşı korunmuştur.
96. 663 sayılı KHK'nın 47. maddesinin dava konusu (1) numaralı fıkrasıyla Bakanlık ve bağlı kuruluşlarına, mevzuatla kendilerine verilen görevleri, e-devlet uygulamalarına uygun olarak daha etkin ve daha hızlı biçimde yerine getirebilmeleri amacıyla bütün kamu ve özel sağlık kurum ve kuruluşlarından; sağlık hizmeti alanların, hizmetin gereği olarak ilgili sağlık kurum ve kuruluşuna vermek zorunda oldukları kişisel bilgileri ve bu kimselere verilen hizmete ilişkin bilgileri her türlü vasıtayla toplama, işleme ve paylaşma yetkisi verilmektedir.

97. Verilen yetkiyle özel hayatın ve kişisel verilerin korunması haklarına bir sınırlama getirildiği açık olup bu sınırlama, demokratik toplum düzeni bakımından alınması gereken tedbirler kapsamında kalmaktadır. Zira kuralın yöneldiği, sağlık hizmetlerinin etkin ve hızlı biçimde yerine getirilerek herkesin hayatını beden ve ruh sağlığı içinde sürdürmesini sağlama görevi, Anayasa ile devlete yüklenen ve toplum düzeninin korunması için alınması gereken zorunlu tedbirlerdendir.
98. Anılan sınırlamayla, kişilerin her türlü kişisel bilgilerinin değil, sadece sağlık hizmetinin gereği olarak ilgili sağlık kurum ve kuruluşuna vermek zorunda oldukları bilgilerin toplanması, işlenmesi ve paylaşılması yetkisi verilmektedir. Dolayısıyla bu sınırlamanın özel hayatın ve kişisel verilerin korunması haklarını bütünüyle ortadan kaldırmadığı veya ciddi surette güçleştirip amacına ulaşmasına engel olmadığı da açıktır.

99. Ancak kuralda söz konusu kişisel bilgilerin "her türlü vasıtayla" toplanmasına, işlenmesine ve paylaşılmasına izin verilmesi, sınırlamayı, öngörülme amacının ötesinde kişisel bilgilerin gizliliğinin keyfi şekilde ihlal edilmesi sonucunu doğurabilecek bir araca dönüştürmektedir. Bu ise sınırlama aracıyla sınırlama amacı arasında bulunması gereken makul dengeyi bozmakta, özel hayatın ve kişisel verilerin korunmasını isteme haklarına kuralda belirtilen sınırlama amacı dışında ölçüsüz bir şekilde müdahale edilebilmesine imkân tanımaktadır.

100. 47. maddenin dava konusu (2) numaralı fıkrasında da (1) numaralı fıkrada belirtilen yöntemlerle toplanan ve işlenen kişisel verilerin İlgili üçüncü kişiler ile kamu kurum ve kuruluşlarıyla paylaşılması öngörüldüğünden yukarıda belirtilen aynı gerekçelerle bu düzenleme de ölçülülük ilkesini ihlal etmektedir.
101. 47. maddenin dava konusu (3) numaralı fıkrasında ise Bakanlık ve bağlı kuruluşlarının, mevzuatla kendilerine verilen görevleri yerine getirebilmek için gereken bilgileri, kamu ve özel ilgili bütün kişi ve kuruluşlardan istemeye yetkili olduğu ve ilgili kişi ve kuruluşların istenilen bilgileri vermekle yükümlü oldukları düzenlenmektedir.

102. Bakanlık ve bağlı kuruluşlarına verilen görevler çok geniş bir alanı kapsamakta olup bu görevlerin tamamının kişilerin özel hayatlarına müdahale edilmesini gerektirecek bir toplumsal zorunluluğu bünyesinde barındırdığı söylenemez. Dolayısıyla dava konusu kuralla sadece demokratik toplum düzeni yönünden zorunlu olan sınırlamalara değil, özel hayatın ve kişisel verilerin korunması haklarına yapılabilecek her türlü sınırlamaya izin verilmesi, bir başka ifadeyle, kuralda anılan haklara sınırlama getirilirken sınırlama aracının sınırlama amacına uygun ve orantılı olarak kullanılmasını temin edecek güvencelere yer verilmemesi ölçülülük ilkesine aykırı düşmektedir.

103. Açıklanan nedenlerle dava konusu kurallar, Anayasa'nın 2., 13. ve 20. maddelerine aykırıdır. İptali gerekir.”6
Bütün bu kararların ortaklaştığı nokta, kişisel verilerin yasayla açıkça düzenlendiği istisnalar dışında Devlete karşı da korunması gereken bilgiler olduğu, bunların toplanma, korunma, işlenme ve paylaşılmasına ilişkin kuralların yasa ile düzenlenmesi ve mutlak surette ölçülülük ilkesine uygun olması gerektiğidir.

B-USUL VE ESASLAR’I HUKUKA AYKIRI KILAN SEBEPLER
1.    Kişisel veriler ancak açıkça yetki veren bir yasaya dayalı olarak toplanıp paylaşılabilir. Usul ve Esasların ise böyle bir yasal dayanağı yoktur
Yukarıda belirtildiği üzere Anayasa’nın 20. maddesine göre kişisel sağlık verileri, ancak kanunda öngörülen hallerde veya kişinin açık rızasıyla işlenebilir. Kişisel verilerin korunmasına ilişkin esas ve usuller kanunla düzenlenir.
Bu konuda Sosyal Güvenlik Kurumu mevzuatına bakıldığında 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Yasasının 78. Maddesine göre “Kurum ile sözleşmesi olan sağlık hizmeti sunucuları, sağlık hizmeti sunduğu tüm kişilere ait sözleşme hükümlerinde yer verilen bilgileri, belirlenen yöntemlere ve süreye uygun biçimde elektronik ortamda veya yazılı olarak Kuruma göndermek zorundadır. Bu bilgiler gönderilmeksizin talep edilen sağlık hizmeti bedelleri, bilgiler gönderilinceye kadar ödenmez.” Söz konusu maddenin ikinci fıkrasındaki “Genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişinin sağlık bilgilerinin gizliliği esastır.” cümlesinden sonra gelen “Sağlık bilgilerinin ne şekilde korunacağı, ulusal güvenlik nedeniyle sağlık bilgisi paylaşıma açılmayacak kişilerin tespiti ilgili bakanlıkların önerisi üzerine Bakanlıkça tespit edilir. Bu kişi ve grupların sağlık bilgilerinin nasıl tutulacağı ilgili kuruluşların görüşleri alınarak hazırlanacak Yönetmelik ile düzenlenir” cümleleri ise yukarıda (dipnot 5) belirtilen Anayasa Mahkemesi Kararıyla, Anayasa’nın 20. maddesine aykırı bulunarak iptal edilmiştir.7
5502 sayılı Sosyal Sigortalar Kurumu Yasası’nın Kurum’un malvarlıkları ve muafiyetleriyle ilgili düzenlemeleri içeren “Kurumun taşınmaz edinimi, taşınır ve taşınmaz mal varlıkları ile gayri maddi haklarının hukuki durumu” başlıklı 35. maddesine, -tam olarak madde içeriğiyle ilgili olmamakla birlikte kişisel verilerle ilgili hükümler eklenmiştir. Bunlardan ilki, 6552 sayılı Yasa ile yapılan ek düzenlemedir. Anılan Yasa ile 35. Maddeye beşinci fıkra eklenmiştir. Buna göre “Kurumca, işverenlerin, sigortalıların, genel sağlık sigortalılarının, emeklilerin, bunların hak sahipleri ile dul ve yetimlerinin ve Kurumdan aylık alan diğer kişilerin bireysel veri ve hakları, bireysel veri ve haklarından oluşan toplu veri ve hakları ile işletmelerin ticari sırları satılamaz ve paylaşılamaz. Kurum bunların dışında sahip olduğu gayri maddi haklarını Yönetim Kurulunun onayı ile satabilir veya paylaşabilir. Bu fıkranın aksine davrananlar hakkında Türk Ceza Kanununun ilgili hükümleri uygulanır.”

Hiçbir istisnai kural içermeyen bu düzenleme sonrasında SGK, sahip olduğu verileri hiçbir biçimde satamaz ve hatta paylaşamaz hale gelince yeni bir torba yasa düzenlemesiyle bu kısıtlamaları ortadan kaldırmak istemiştir. 6645 sayılı Torba Yasa’ya Komisyon’da eklenen bir madde ile -SGK’nın istediği kişisel verileri satma yetkisi yasalaşmamış ise de- sağlık verisi dışındaki kişisel verilerin ilgili kamu kurumlarıyla paylaşılması, anonimleştirilmiş verilerin inceleme, araştırma ve istatistik amacıyla bazı kişi ve kurumlarla paylaşılması, tüzel kişilere ait verilerin ise anonimleştirilmesi ve resmi muvafakatleri üzerine satılabilmesi düzenlenmiştir.8
Dava konusu Usul ve Esaslar da söz konusu yasal düzenlemeden temel alarak bu alandaki uygulamayı sağlayabilmek ve detayları düzenlemek amacıyla çıkartılmıştır. Ancak, düzenlemenin dayanağı olan yasa kuralı kişisel verilerin korunmasına ilişkin ayrıntılı düzenleme içermediği gibi kişisel verilerle ilgili kuralların “Usul ve Esaslar” şeklindeki adsız bir düzenlemeyle çerçevelendirilmesi de Anayasa’nın 20. maddesine açıkça aykırıdır.

Diğer yandan, bütün toplumu ilgilendiren böyle bir düzenlemenin, Resmi Gazete’de yayınlanarak bilinmesinin sağlanması yerine Sosyal Güvenlik Kurumu Yönetim Kurulu Kararı eki olarak direkt yürürlüğe sokulması da düzenlemenin diğer bir hukuka aykırılığıdır. Gerçekten de 3011 sayılı Resmi Gazete'de Yayımlanacak Olan Yönetmelikler Hakkında Kanun uyarınca kamuyu ilgilendiren yönetmeliklerin Resmi Gazete’de yayınlanması zorunlu iken, adına usul ve esaslar denilerek yayınlanan metnin içerik itibariyle yönetmelik niteliğinde olmasına ve kamuyu ilgilendirmesine karşın, Resmi Gazete’de yayınlanmadan yürürlüğe sokulması açıkça kanuna ve hukuka aykırıdır.

2.    Sağlık verileri kanuna aykırı olarak paylaşıma açılmaktadır
Dava konusu Usul ve Esaslar ile “Sağlık verisi: Genel sağlık sigortası uygulamasına yönelik her türlü veriyi” ifade eder (m.4/1-o) şeklinde tanımlanmıştır. Genel sağlık sigortası uygulamalarında toplanan her türlü veri tanımı oldukça geniştir. İçinde kişisel sağlık verisini de, kişilerin kimlik bilgileri ile alışkanlıkları gibi kişisel verilerini de kapsamaktadır.

5510 sayılı Yasa’da “Genel sağlık sigortası: Kişilerin öncelikle sağlıklarının korunmasını, sağlık riskleri ile karşılaşmaları halinde ise oluşan harcamaların finansmanını sağlayan sigortayı” ifade eder şeklinde tanımlanmıştır. Anılan sigortanın kapsam ve uygulaması da aynı Kanunun Üçüncü Kısmında, 60. Maddesinden başlayarak 19 madde halinde, ayrıntılı biçimde düzenlenmiştir. “Genel sağlık sigortalısının ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin sağlıklı kalmalarını; hastalanmaları halinde sağlıklarını kazanmalarını; iş kazası ile meslek hastalığı, hastalık ve analık sonucu tıbben gerekli görülen sağlık hizmetlerinin karşılanmasını, iş göremezlik hallerinin ortadan kaldırılmasını veya azaltılmasını temin etmek amacıyla Kurumca finansmanı sağlanacak sağlık hizmetleri” Yasa’nın Finansmanı sağlanan sağlık hizmetleri başlıklı 63. maddesinde, Finansmanı sağlanmayacak sağlık hizmetleri de bu başlık altındaki 64. maddesinde belirtilmiştir.
Bütün bu düzenlemeler, elde edilen veriler bakımından incelendiğinde; kişinin kimlik bilgilerinden gelir durumuna, tercih ettiği sağlık kuruluşundan sağlık durumuna, uygulanan tedavilerden kullandığı ilaç, tıbbi cihaz ve benzerlerine kadar HER TÜRLÜ VERİNİN bu kapsamda Kurum tarafından toplandığı anlaşılmaktadır.

Usul ve Esaslar düzenlemesinde sağlık verisi şeklinde bir tanım yapılmasının yanı sıra, kişisel sağlık verisi ve kişisel veri ile anonimleştirme kavramları da ayrıca tanımlanmış ve yeri geldikçe bu kavramlar kullanılmıştır. Ancak bu kavramlar kullanılmaksızın sadece sağlık verisi kavramının kullanıldığında anlaşılması gerekenin 4/1-o bendinde tanımlanan genel sağlık sigortası uygulamasına yönelik her türlü verinin anlaşılması gerektiği açıktır.
Usul ve Esaslar bu bağlamda incelendiğinde sağlık verisi adı altında SGK tarafından toplanan hemen her türlü verinin geniş bir paylaşıma tabi tutulduğu görülmektedir. Nitekim, 6. Maddede “Sağlık verilerinin paylaşım amacı” başlığı altında soyut ve geniş kavramlar kullanmış; sağlık hizmet sunucusunun kendisine ait veriler hakkında bilgilendirilmesinden sağlık hizmetlerinin finansman ve yönetimine, sağlık politikalarının oluşturulmasından sağlık hizmetlerinin planlanmasına, bilimsel ve akademik araştırma ve çalışmaların desteklenmesine kadar hemen her amaçla sağlık verilerinin paylaşılabileceği düzenlenmiştir.

Aynı düzenlemenin 7. maddesinde Kurum birimleri ve personeli tarafından sağlık verilerine erişimlerinin veri paylaşımı olarak bile nitelenemeyeceği belirtilmiştir.
Bu durumda, sağlık verisi adı altında bütün yurttaşların kimlik bilgilerinden gelir durumlarına, sağlık kayıtlarından tedavi bilgilerine kadar pek çok bilgi herhangi bir anonimleştirme de yapılmaksızın Kurum içinden rahatlıkla erişilebilir durumdadır. Kurum içinde paylaşım öylesine sınırsızdır ki, “Kurum mevzuatında yer alan sağlık hizmetlerine ilişkin kontrol parametrelerinin Kurum bilgi işlem sistemine aktarılması, takibi,” işlemlerinde görevlendirilen Kurum personelinin kişinin sahip olduğu hemen bütün veriye erişebilmesi mümkün kılınmıştır.

Örneğin, kontrol parametrelerinin Kurum bilgi işlem sistemine aktarılması (m.7/2-d) ile görevlendirilen kişinin yapacağı iş, kişinin sağlık hizmeti sunucusuna başvurduğu tarihten önceki son bir yıl içinde toplam 30 gün genel sağlık sigortası prim ödeme gün sayısının olması gerektiği gibi yasal yahut erkek bireylerin doğum yapamayacağı gibi bilimsel parametrelerin bilgi işlem sistemine aktarılması; Hizmet Sunumu Genel Müdürlüğünde yazılım geliştirilmesi, sistem işletimi ve verilerin hazırlanması (m.7/2-g) için sigortalıların bireysel verilerinin bilgi işlem görevlisine verilmesini gerektiren sebep anlaşılamamaktadır.

Aynı şekilde sağlık hizmetlerinin izlenmesi, değerlendirilmesi, istatistik üretme ve risk analizinde (m.7/2-e) veya sağlık politikalarının belirlenmesi işlemlerinde (m.7/2-f) görevlendirilen Kurum personelinin genel olarak sağlık hizmetlerine ilişkin verilere bakması gerekli ve yeterli iken bu kişilere de sağlık verileri adıyla anılan kişilerin bütün verilerine erişim yetkisi verilmiştir.

Maddenin devamında bu yetkinin verildiği kişilerin uzaktan bilgi işletim sitemine bağlanarak veri alabileceği veya verilerin CD, DVD, sabit disk, taşınabilir bellek gibi elektronik veya manyetik kayıt ortamında şifrelenerek veya basılı ortamda HSGM tarafından hazırlanıp ilgili birime iletilmesi yoluyla ulaştırılabileceği de belirtilmiş olmakla ülkemizdeki her bireyin bütün bilgilerinin her an ortalığa saçılması riskinin ne derece yüksek olduğu görülmektedir.

Usul ve Esasların 8. maddesinde Kurum istatistik yayınları için gizli veri içermeyen anonimleştirilmiş sağlık verilerine erişimi ve 9. maddesinde de Kurum personelinin tezleri için de yine gizli veri içermeyen anonimleştirilmiş sağlık verilerinin paylaşabileceği belirtilmiştir.

Hemen belirtelim ki Usul ve Esaslarda anonimleştirilmiş sağlık verilerinin kurum içi paylaşılmasında sınırlayıcı bir ölçüt olarak kullanılan “gizli veri” kavramının neyi ifade ettiği belirsizdir. Usul ve Esaslarda böyle bir kavram tanımlanmadığı gibi 5502 sayılı Yasa’da veya 5510 sayılı Yasa’da da gizli veri kavramına rastlanmamıştır. Kurumun önceki uygulamaları dikkate alındığında Başbakan, Bakan, Genelkurmay Başkanı, askeri kuvvet komutanları, yüksek yargı organlarının üyeleri, MİT mensupları gibi kimi görevlerde bulunanların bilgilerinin gizli veri olarak değerlendirilebileceği düşünülmektedir. Ancak bu kavramla, anonimleştirilmiş olsa da bir takım verilerin gizli tutulması gerektiği düşünüldüğüne göre, anonimleştirmenin veri ile kişi arasında kesinlikle bağ kurulmasını engelleyemeyeceği Kurum tarafından ikrar edilmiş olmaktadır. Ancak bu durumdan bağımsız olarak gizli veri ile ifade edilenin ne olduğunun uygulama ve denetleyebilme bakımından herkes tarafından aynı şekilde anlaşılabilen bir tanımının bulunması gerektiği kuşkusuzdur.
Diğer yandan, sağlık verilerinin paylaşılamayacağı 6645 sayılı Kanun ile 5502 sayılı Kanunun 35. Maddesine eklenen “kamu idarelerinin kanunlarında belirtilen görevleri yapabilmeleri için ihtiyaç duydukları sağlık verisi dışındaki kişisel veriler ile ticari sır niteliğindeki veriler paylaşılabilir” hükmünde açıkça ve emredici biçimde belirtilmiştir. Kurum içi tanımlamasıyla bu derece geniş bir paylaşım yasa ile açıkça yasaklanan bir hususun dolaylı yoldan ihlal edilmesine sebep olacaktır.
3.    Satılabilecek veriler geniş tanımlanmış ve anonimleştirme gereği ifade edilmemiştir

Usul ve Esasların 16. Maddesinde, tüzel kişilerin, kan ve kan ürünleri, kemik iliği, aşı, ilaç, ortez, protez, tıbbî araç ve gereç, kişi kullanımına mahsus tıbbî cihaz, tıbbî sarf, iyileştirici nitelikteki tıbbî sarf malzemelerinden ruhsat veya satış iznine sahip olduklarına ait verilerin, muvafakat vermeleri kaydıyla satılabileceği belirtilmektedir. Bu verilerin paylaşılmasındaki sınırlama ise kişisel sağlık verisi içerememesi ile sağlık hizmeti sunanların doğrudan ya da dolaylı tanınmasına yol açmaması olarak belirtilmiştir.

6645 sayılı Yasa ile 5502 sayılı Yasa’nın 35. Maddesine eklenen fıkrada bu husus “Anonim hâle getirilen verinin tüzel kişilere ait olması hâlinde bu fıkrada sayılanlar dışındaki gerçek veya tüzel kişilere tüzel kişinin noter onaylı muvafakati alınmak kaydıyla ücretli olarak verilebilir.” şeklinde düzenlenmiştir.

Yasal düzenlemedeki sınır Usul ve Esaslar ile genişletilmiştir. Şöyle ki, Yasa, tüzel kişiye ait verinin anonim hale getirilmesinden bahsederken Usul ve Esaslar tüzel kişinin ruhsat veya satış iznine sahip olduğu ilaç veya ürünlerle ilgili olarak Kurum’da toplanan verinin satılabileceğinden bahsetmektedir. Böylece Usul ve Esaslar ile Kurum’da toplanan ilaç, kan ürünü, tıbbi malzeme gibi şeylerle ilgili verilerin sahibinin tüzel kişi olduğu kabul edilmektedir. Oysa tüzel kişi/ilaç firmasının sahip olduğu ruhsat veya satış iznine sahip olmak ilaç firmasını o ilacın kullanıldığı sağlık hizmetlerine ilişkin verinin sahibi yapmaz. Bu nedenle söz konusu verinin tüzel kişilere ait veri olarak kabul edilmesine olanak olmadığı gibi Usul ve Esaslar ile yasadaki tanımlamanın genişletilmesi de açıkça hukuka aykırıdır.
Diğer yandan, Usul ve Esaslar ile yapılan düzenlemede, Yasa’daki anonim hale getirilme koşulu yerine kişisel sağlık verisi içermeme ve sağlık hizmeti sunanların tanınmaması ölçütü tercih edilmiştir. Böylece, verinin bütün unsurlarıyla anonimleştirilmesi yerine sadece hasta ve hekime ilişkin sınırlama yapılmış olmaktadır. Bu durumda örneğin bir ilacı kimin yazdığı ile kime yazıldığına ilişkin kimlik bilgisi paylaşılmayacak ancak bölge, mahalle, köy veya eczane bazında yahut sağlık kuruluşu özelinde ve hastalık bilgileriyle birlikte ilaçla bağlantılı verilerin ilaç firması ile paylaşılmasının önünde bir engel konulmamıştır.
Böylece, Usul ve Esaslar adıyla yapılan bu düzenlemeyle Sosyal Güvenlik Kurumu esasen hastaya ait olan sağlık verilerini gerçek bir anonimleştirmeye de tabi tutmaksızın ilaç ve tıbbi malzeme gibi ürünlerle bağlantılı olarak satmanın yolunu açmıştır. Bu yaklaşım, Anayasa’nın 20. Maddesine aykırı olduğu gibi 5502 sayılı Yasa’nın 35. Maddesinin beşinci ve altıncı fıkralarındaki açık emredici yasaklara da aykırıdır.

C-YÜRÜTMENİN DURDURULMASI İSTEMİ
Dava konusu düzenleme ile ülkemizdeki her bireyin kişisel verileri, bunlar arasında da en hassas nitelikteki sağlık verilerinin paylaşılıp satılmasına ilişkin kurallar düzenlenmiştir. Şekil açısından hukuka aykırılığının yanı sıra düzenleme içerik olarak da Anayasa’nın 20. Maddesinin yanı sıra dayanağı olan 5502 sayılı Kanuna da açıkça aykırıdır. Bu açık hukuka aykırılıkla malul olan düzenlemenin uygulanmasıyla hepimizin kişisel verilerinin mahremiyetinin ihlal edilmesi riski apaçık ortadadır. Böyle bir riskin gerçekleşmesi durumunda bunun telafisinin mümkün olmayacağının ayrıca açıklanmasına gerek yoktur.

Bu nedenlerle, öncelikle dava konusu Usul ve Esasların yürütmesinin durdurulmasına karar verilmesini talep ediyoruz. Bu talebimizin değerlendirmesinin Kurumun savunmasının alınmasından sonra yapılmasına karar verilmesi durumunda savunma alınıncaya kadar yürütmenin durdurulmasına ve/veya idarenin savunma süresinin azami ölçüde kısaltılması suretiyle işlemin uygulanmasıyla ortaya çıkabilecek ağır hak ihlallerinin önüne geçilmesini talep ediyoruz.
HUKUKSAL NEDENLER :Anayasa, 5510 sayılı SSGSS Yasası, 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Yasası ve ilgili diğer mevzuat.
KANITLAR :Ekli belgeler, Kurum kayıtları ve TBMM Komisyon ve Genel Kurul tutanakları ile diğer kanıtlar.

SONUÇ VE İSTEM :Açıklanan nedenlerle,
1-Sosyal Güvenlik Kurumu Yönetim Kurulu’nun 9.7.2015 tarih ve 263 sayılı Yönetim Kurulu Kararı eki olarak çıkartılan Sosyal Güvenlik Kurumu Verilerinin Kullanımına, Paylaşılmasına ve Korunmasına İlişkin Usul ve Esaslar’ın kişisel verilerle ilgili düzenlemenin yasa ile yapılması gerektiğinden bütünün yürütmesinin durdurulmasına ve iptaline,

2- Usul ve Esasların 4/1-o, 6, 7/1, 7/2-d-e-f-g,7/3 ve 16. maddelerinin hukuka açıkça aykırı olmaları, 8 ve 9. maddeleri ise maddede geçen gizli veri kavramının belirsiz olması sebebiyle hukuka aykırı olduğundan yürütmesinin durdurulmasıyla iptaline,

3-Yürütmenin durdurulması isteminin savunmadan sonra değerlendirilmesine karar verilmesi halinde işlemin uygulanmasının yaratacağı ağır ihlal riski gözetilerek savunmaya kadar yürütmenin durdurulmasına veya savunma süresinin azami ölçüde kısaltılmasına karar verilmesini,

4-İncelemenin duruşmalı olarak yapılmasıyla yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesini,
Saygıyla ve vekaleten talep ederim. 6.8.2015

Türk Tabipleri Birliği vekili
Av.Mustafa GÜLER

Eki:1-Vekaletname örneği
2- Sosyal Güvenlik Kurumu Verilerinin Kullanımına,
Paylaşılmasına ve Korunmasına İlişkin Usul ve Esaslar

1 Aydın Akgül, Danıştay ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Kararları Işığında Kişisel Verilerin Korunması, Beta Yayınları, İstanbul 2014, s.9.

2 Rotarn/Romanya, Başvuru no: 28341/95, ECHR 2000- V, IHRL 2923 ECHR 2000, 4.5.2000, para.57 ve 59

3 http://www.kararlaryeni.anayasa.gov.tr/Karar/Content/8a9c9ba2-b43e-48b7-9283-40dade21b8a4?excludeGerekce=True&wordsOnly=False

4 Anayasa Mahkemesinin 20.3.2008 tarih, 2006/167 E. 2008/86 K. Sayılı kararı R.G.25.6.2008-26917

5 Anayasa Mahkemesinin 25.12.2014 tarih ve 2014/74 E. 2014/201 K. Sayılı kararı R.G.:23.5.2015-29364; Danıştay 15. Daire de 13.3.2015 tarih ve 2013/5986 E. sayılı karar ile Sağlık Sigortası Verilerinin Güvenliği ve Paylaşımına İlişkin Yönetmeliğin dava konusu hükümlerinin yürütmesinin durdurulmasına karar vermiştir.

6 Anayasa Mahkemesinin 4.12.2014 tarih ve 2013/114 E. 2014/184 K. sayılı kararı, R.G.:16.7.2015-29418

7 Anayasa Mahkemesinin 25.12.2014 tarih ve 2014/74 E. 2014/201 K. Sayılı kararı R.G.:23.5.2015-29364

8 Kurum, bu Kanun ve diğer kanunlarla verilen görevleri yerine getirmek amacıyla işlediği kişisel veriler ile ticari sır niteliğinde olan verileri, veri sahibinin noter onaylı muvafakati olmadan gerçek veya tüzel kişilerle paylaşamaz. Ancak, 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun eki (I), (II), (III) ve (IV) sayılı cetvellerde yer alan kamu idarelerinin kanunlarında belirtilen görevleri yapabilmeleri için ihtiyaç duydukları sağlık verisi dışındaki kişisel veriler ile ticari sır niteliğindeki veriler paylaşılabilir. Kurum, bunların dışındaki gayri maddi hakları ile kimliği belirli veya belirlenebilir bir gerçek veya tüzel kişiyle ilişkilendirilemeyecek şekilde anonim hâle getirdiği verileri araştırma, planlama ve istatistik gibi amaçlar için kamu idareleri, bilimsel araştırma yapan kamu personeli, bilimsel dernekler, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları veya üniversiteler ile ücretsiz olarak paylaşabilir. Anonim hâle getirilen verinin tüzel kişilere ait olması hâlinde bu fıkrada sayılanlar dışındaki gerçek veya tüzel kişilere tüzel kişinin noter onaylı muvafakati alınmak kaydıyla ücretli olarak verilebilir. Veri paylaşılan kamu idareleri ile gerçek ve tüzel kişiler, paylaşılan verinin gizliliğinden ve güvenliğinden sorumludur. Bu fıkranın aksine davrananlar hakkında, veri paylaşımı yapılanlar da dâhil olmak üzere 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu ile diğer ilgili mevzuat hükümleri uygulanır.



En son ve en güncel bilgilerle...



En son ve en güncel bilgilerle...



En son gelismeler ve bilgiler...


En son gelismeler ve bilgiler...


En son ve en güncel bilgilerle...


Kalemin dili...

  • Gün İşçilerin Genel Konfederasyonu (CGT) ile Dayanışma Günüdür!
    Gün İşçilerin Genel Konfederasyonu (CGT) ile Dayanışma Günüdür!

    Fransa’da günlerdir Sosyalist geçinen ve sağcıların uygulamadığı kanunları yürürlüğe koymak için her tür olanağı kullanan François Hollande hükümeti emekçilerin geleceğini karartacak Çalışma Yasası konusunda kararlı.

     Hükümet geçmişte Fransa’da direnişle, verile
    yazının devamı...

    Yazar : Duzgun, Dogan

  • İbrahim Kaypakkaya’yı Ölümsüzlüğünün 43. Yılında Saygı İle Anıyorum
    İbrahim Kaypakkaya’yı Ölümsüzlüğünün 43. Yılında Saygı İle Anıyorum
    İbrahim Kaypakkaya’nın direnişini devrimciler devraldı ve bu geleneği büyüterek sürdürüyorlar.

    Engeller, zorluklarla dolu bir yolda, umudun türküsünü dağlarda büyütmek için silah elde yollara düştü Kaypakkaya. Mahirler Kızıldere’de katledilmişti. İhanet yanı başındaydı. Denizler’in
    yazının devamı...

    Yazar : Duzgun, Dogan

  • 2. Dünya Savaşı'nda Faşizmin Alt Edilişinin 71. Yıldönümü
    2. Dünya Savaşı'nda Faşizmin Alt Edilişinin 71. Yıldönümü
    9 Mayıs'ta, İkinci Dünya Savaşı'nda Hitler faşizmine karşı kazanılan zaferin 71'cu yıldönümüdür. 71 yıl önce Hitler faşizmine karşı savaşarak zaferi elde eden ve bu uğurdu yaşamını yitiren binlerce direnişçiyi saygı ile anıyorum.

    Aynı şekilde şuanda Türkiye ve Güney Doğu’da faşist zihniyet katliamlarına dev
    yazının devamı...

    Yazar : Düzgün, Doğan

  • Deniz, Yusuf ve Hüseyin Üç Fidan Ölümsüzdür
    Deniz, Yusuf ve Hüseyin Üç Fidan Ölümsüzdür

    Deniz, Yusuf, Hüseyin, Şafak, Bahtiyar, Elif, Çiğdem ile Berna gibi.. bağımsızlık isteyenlerin mücadelesi sürüyor.

    Anadolu toprakları bereketlidir. Bu bereket ise 6 Mayıs 1972’te toprağa düşen üç fidanın tohumudur. Bu tohumu ise sulayan Mahir Çayan ve yoldaşlarının kanıdır. Üç fidanımız gibi &ou
    yazının devamı...

    Yazar : Düzgün, Doğan

  • AKP’nin Yönetememe Krizi Yalanlarla Örtülemeyecek Kadar Alenidir
    AKP’nin Yönetememe Krizi Yalanlarla Örtülemeyecek Kadar Alenidir
    AKP iktidarı, onun bakanları, milletvekilleri, bürokratları yalan söyleme, herkesi aptal yerine koyma konusunda tüm dünyaya rezil olmuş durumda. Kimse inanmıyor. Yemin billâh etseler de kimse güvenmiyor.

    Yalanları halka verecek hiçbir şeyleri olmamasındandır,
    Yalanları suçlarını gizlemek i&cc
    yazının devamı...

    Yazar : Duzgun, Dogan

  • "Savcıların Üzerine Düşen Görevi Yerine Getirmesi Gerekir"
    Güney Doğa, Gazi, Armutlu, Okmeydanı… devletin güvenlik güçlerine kim bu öldürme hakkını vermektedir?

    “Bir terör örgütüne çağrı yapmak parlamento içindeki bir milletvekilinin görevi olamaz. Burada atılması gereken adım şudur: Zaten ben Güneydoğu’daki benim bölge halkımın K&uu
    yazının devamı...

    Yazar : Duzgun, Dogan

  • Neyin Barışı Ulan! Neyin?
    Neyin Barışı Ulan! Neyin?
    Acımasız, planlı-programlı, etnik kimlik ve dini argümanlar kullanılarak yürütülen, para babalarının, saltanat düşkünü koltuk budalalarının halkı kendi hegomonyası altında ezmeye, sesini-nefesini kesmeye çalıştığı bu madrabaz zaman diliminde kendini solcu, demokrat, barışsever, vatansever, bilmem ne sever diye tanımlayanlar haksızlık yazının devamı...

    Yazar : Metin, Yıldız

  • Ama Ekmek Satılmadı Eskisinden Ucuza
    Ama Ekmek Satılmadı Eskisinden Ucuza
    ".../Şimdi sarılıp soğuk tenine silahın, / o kutsal ateşin sıcaklığını hissetmeliyiz tüm benliğimizle/..." demişti halkın ve haklılığın kavgasının öncüleri.

    Sözün artık hiçbir acıyı betimleyemediği, bıçağın kemikten de öteye geçtiği bu zulüm günlerinde söyleyecek söz bulmaktan öte di
    yazının devamı...

    Yazar : Metin, Yıldız

  •  Günaydın AB!
    Günaydın AB!
    Avrupa Birliği (AB) Dış Politika Yüksek Temsilcisi Federica Mogherini, Kürt kentlerinde yaşanan çatışmalarla ilgili endişeleri Türk bakanlarla paylaştıklarını belirterek, "Ateşkes ilan edilip Kürt barış sürecine geri dönülmeli" dedi.

    Günlerdir yaşanan katliam, işkence, talan, yağmalama, infaz, yıkım ve göçe zo
    yazının devamı...

    Yazar : Duzgun, Dogan

  • Persona Non Grata
    Persona Non Grata

    "İki dizi yaptım, birisi 17 Aralık'ta ne yaşandığını anlatan bir diziydi. Onun savcısıyla konuştum, onunla ilgili soruşturma başlattılar, savcıyla konuştuğum için. Orada ifade vereceğim. Öbürü de 25 Aralık yolsuzluk operasyonuyla ilgili; polis fezlekelerini yayınlamıştım. Orada da hakaret ve gizliliği ihlalden dolayı dava açıldı. 9 yıla k yazının devamı...

    Yazar : Kızgın, Soydan

Editörün seçtiği video :

Küçükarmutlu'da Polis Saldırısına İlişkin Açıklama




Para Birimi Dolar : (USD) Alış3.7823 Satış3.7672 Para Birimi Euro (EUR) Alış 4.6729 Satış 4.6543

© 2015 doganpresse.org | Her hakkı saklıdır.